Coping 4

Coping deel 4.

2.9. Tussen activisme en passiviteit
“Zelfmanagement”
Bij veel strategieën gaat het om zelfrealisatie, waarbij er een hoog gehalte is van het zelf managen van je leven, er zelf wat van maken, succes hebben en krijgen in de dingen die je nog wel kunt doen. Ik ben hier geen tegenstander van, mijn eigen regie voeren dat wil ik tot op zekere hoogte ook zelf, maar het bevredigt niet omdat er geen “way of life” is met de dingen die je niet meer kunt; het is vooral een compensatiestrategie. Jij moet het doen, jij moet het maken, je moet nog uit het leven halen wat er voor jou inzit, het hangt allemaal van jou af, wat jij gaat doen. Kortom het is vooral activistisch. Dat is leuk maar als je dagen met pijn moet verkeren dan heb je niet zoveel aan dit activisme dan gaat het veel meer om hoe je in je gedwongen passiviteit het leven en de ellende ervaart. In deze visie kun je niet zinvol achter de geraniums zitten. Maar ook als je passief moet leven kun je levenskunst bedrijven door de manier waarop je de pijn verdraagt, geniet van een gesprek met je echtgenoot, aandacht geeft en ontvangt. Je vreugde putten uit kleine dingen en bovenal geloven dat jouw leven ertoe doet belangrijk is zonder toeschouwers maar waarde heeft in zich zelf.

“Zinvol leven achter de geraniums”
Op een passieve manier te moeten leven vergt het uiterste van een mens. Als we alleen de activistische strategie hanteren dan lopen we maar op één been en niet op twee. Laten we een pleidooi houden van een zinvol leven achter de geraniums!
Betekent dat we dan niet actief aan de slag kunnen gaan met onze beperkingen, ziekten en chronisch pijn. Ja natuurlijk moeten we die weg waar dat kan bewandelen alleen niet als een compensatiestrategie, maar omdat ieders leven zinvol is in zichzelf en niet wat je er van maakt.

2.10.Tussen ziektewinst en verlieservaringen.

Ziektewinst.
Tegenwoordig wordt in de psychologie uit gegaan van ziektewinst. De winst van het ziekzijn als onbewuste drijfveer dat genezing verhindert. De voordelen: geen verplichtingen van werk, de aandacht die je erdoor krijgt, het ontslaat je voor een deel aan allerlei verplichtingen en verwachtingen niet in de laatste plaats van jezelf. Ziekte als een vorm van zelfhandhaving.

Berekenend of ideologie?
Toch schuilt er een gevaar van het idee van ziektewinst in. Het veronderstelt dat je gemotiveerd bent om ziek te zijn omdat het voordeel oplevert. Dat kan snel ontaarden in: “Je staat je eigen genezing in de weg” en kan heel gemakkelijk afglijden naar de zelfhealingsbeweging; “genezen kun je zelf”. En het is een mooie afleiding van de geneeskunde als ze het antwoord op herstel schuldig blijft. Het zal wel “tussen de oren zitten”.
Ik merk dat het idee van ziektewinst heel gauw misbruikt kan worden en heel gauw in de ideologie van “mind over matter” (de geest heerst over de materie) wil verkondigen. Of zelfs vanuit een belangenpositie wordt beweerd die de sociale zekerheid veel te duur vind en chronisch zieken wil diskwalificeren teneinde de weg vrij te maken voor verlaging van de uitkeringen voor chronisch zieken en gehandicapten.

Psychiatrische ziektebeeld.
Zal het als psychologisch mechanisme dan niet voor komen?. Mensen die hun kwaal uitbuiten om dingen niet te hoeven doen waar ze geen zin in hebben? Ik vraag me af of we dan niet dicht in de buurt komen van hypochondrie, een ziekte voorwenden om van de sociale verplichtingen af te komen. Een manier van zelfhandhaving door je eigen zwakte of vermeende zwakte te gebruiken voor andere doelen. Het lijkt me eerder een psychiatrisch ziektebeeld dan een algemeen verschijnsel van berekenend gedrag.

Welke winst heb ik behaald?
Ik heb me afgevraagd welke winst ik dan behaal met mijn kwaal. De aandacht? Ik stel gepaste aandacht erg op prijs en dat is soms essentieel om te overleven maar een teveel aan aandacht vind ik niet leuk en ook niet als je behandeld wordt als zorgobject en als de wederkerigheid uit de relatie verdwijnt. Ik ben ook nog meer dan mijn kwaal. Het niet meer hoeven te voldoen aan allerlei maatschappelijke verplichtingen? Ik beleefde daar echter veel plezier in en ontleende daaraan zin en identiteit. Ik zou dat eerder scharen onder verliezen.

Geen balans of onbalans?
Er is geen sprake van een balans tussen tussen winst en verlies bij een chronische aandoening omdat
ze ook niet tegen elkaar afgewogen kunnen worden. Er valt weinig winst te behalen vanuit het ziekzijn . Als er sprake zou kunnen zijn van een balans van winst en verlies dan is er ook nog een sprake van een ernstige disbalans. Ik denk echter dat de metafoor balans hier niet op z’n plaats is.
Verlieskunde is wel een belangrijk aspect van het verwerkingsproces. Het stilstaan bij de verliezen die je daardoor leidt; werk, inkomen zinvolle tijdsbesteding, identiteit in je werk, dingen die je fysiek niet meer kunt etc. is van essentieel belang. Het niet kunnen verwerken van je verliezen heeft invloed op je geestelijke weerbaarheid in het leven met een chronische aandoening.
2.11. Tussen zinloosheid en betekenis geven.
Zinloosheid.
Het hangt ervan af hoe je naar het leven kijkt. Het is onverwacht populair geworden om bij alles wat je overkomt een doel achter te zien. De voorzienigheid, de goddelijke energie, synchroniciteit, Brahma die je probeert iets te leren of je leven op een hoger plan te brengen. Het is aan jou om er goed op te reageren. Het zal voor velen een verrassing zijn dat ook de Bijbel aangeeft dat er zinloosheid in de schepping aanwezig is. De traditionele ideeën die aan het christendom worden toegeschreven gaan heel erg uit van het idee van de voorzienigheid, dat alles bestuurt en regelt. Dan is het verrassend om te zien dat ook in de bijbel noties van zinloosheid voorkomen.
In het Bijbelboek Prediker komt dit uitgebreid aan de orde. Maar ook Paulus noemt in zijn brief aan de Romeinse gemeente dat de schepping aan de zinloosheid is onderworpen en dat de hele natuur uitziet naar de verlossing uit deze zinloosheid van dood, ziekte en verval.
In mijn ervaring van mijn eigen pijnsyndroom ervaar ik terdege de zinloosheid van dit gegeven. De verloren tijd energie en passiviteit waar je toe genoodzaakt bent ervaar ik als zinloos.

Betekenis geven.
Hoewel een ziekte, handicap of een chronisch pijnsyndroom je als zinloosheid overvalt is het gevaar dat je je leven als zinloos gaat bekijken. De kwaal neemt dan bezit van je. Als je jezelf ontslaat van het betekenis geven dan loop je het grote risico dat de kwaal je leven gaat dicteren. De noodzaak van betekenis geven aan je leven met een aandoening is echter een enorme opgave.
Hoe geef je betekenis en zin aan je leven als je iets zinloos overkomt. De vraag is heeft je (het) leven zin of geen zin of is zin iets dat jij er aan verleent. Geef je er zin aan of ontdek je de zin ervan of allebei.
2.12.Tussen verbittering en het chaka-gevoel(in voorbereiding).
2.13.Tussen hoop en wanhoop(in voorbereiding).
2.14. Tussen troost en troosteloosheid.(in voorbereiding).
2.15.Tussen aanpassing en emancipatie(in voorbereiding).

2.16. Tussen assertiviteit en zelfverwijt(in voorbereiding).