Meditaties

Elke week een meditatie:  Het evangelie voor de wanhopigen, chronische zieken, chronische pijnlijders.

Met deze meditaties heb ik mezelf tot doel gesteld om mensen die wanhopig zijn en of chronisch lijden een hart onder de riem te steken. Ik ga door alle processen van chronisch lijden zelf heen door mijn chronisch hoofdpijn. Ik heb gemiddeld zo’n 45 uur in de week hoofdpijn en ervaar dagelijks aan de lijve welke strijd dit in mijn leven en geloof oplevert. De rest van de meditaties zijn te benaderen via de subpagina’s in het menu pagina in de rechterkolom.

Ik ben een evangelisch christen en ik heb gemerkt dat de evangelische theologie vaak de andere kant op kijkt in situaties met chronisch lijden. Dat je chronisch kunt lijden en toch met God kunt leven dat wil ik in deze meditaties tot uitdrukking brengen. Ik schuw geen heilige huisjes en ik ga de confrontatie van elke schrijnende levensvraag niet uit de weg en zoals je zult merken hou ik niet van goedkope antwoorden en cliche’s. De weg die ik zelf ga is niet gemakkelijk en ik maak het jouw als lezer of reisgenoot in dit blogland ook niet gemakkelijk.

Week 4.       Pijn als vriend en vijand; “Vechten met God”

Gen 32: 25-29. Maar zelf(Jacob) bleef hij achter, helemaal alleen, en er worstelde iemand met hem totdat de dag aanbrak. Toen de ander zag dat hij het niet van hem kon winnen, raakte hij Jakobs heup aan, en daardoor raakte Jakobs heup tijdens die worsteling ontwricht. Toen zei de ander: ‘Laat mij gaan, het wordt al dag.’ Maar Jakob zei: ‘Ik laat u niet gaan tenzij u mij zegent.’ De ander vroeg: ‘Hoe luidt je naam?’ ‘Jakob,’ antwoordde hij. Daarop zei hij: ‘Voortaan zal je naam niet Jakob zijn maar Israël, want je hebt met God en mensen gestreden en je hebt gewonnen.’

Als je bijna dagelijks met pijn te maken hebt dan moet je het een plek geven. Het voortdurend verzetten tegen de pijn heeft geen zin. Je moet de pijn bijna verwelkomen als een vriend alsof hij bij je is en je, bij wijze van spreken, een stoel aanbiedt omdat hij toch niet weggaat. Tegelijkertijd is het een vijand die je leven ondermijnt en zoveel dingen stuk maakt en waardoor je wezenlijke dingen verliest zoals een baan, deel van je inkomen, je plaats in de maatschappij maar ook zovele dagelijkse geluksmomenten.

De pijn maakt dat je in gevecht raakt met God. Je smeekt om de pijn kwijt te raken en als die niet weggaat wat doet God dan nog in je leven. Is Hij doof voor je jammerklacht? Dit gevecht met God dat je dan in je leven voert heeft een aantal parallellen met het verhaal van Jakob die worstelt met een man, die later God bleek te zijn. Dit is een uiterst vreemd verhaal. Als iemand dat nu als getuigenis zou geven zou dat niet geloofd worden. Het is zo’n onvoorstelbaar verhaal en met alle theologische bagage die je mee kan brengen kan je hier toch geen chocola van maken.

God is denk ik veel onvoorspelbaarder en onvoorstelbaarder dan we denken. Gaat niet iedereen een unieke weg met Hem, waarin God niet na te rekenen is. Is het nu een vriend of een vijand waar Jakob mee vecht of een handlanger van Esau die een aanslag of zijn leven doet? Als het besef doordringt bij Jakob dat het wel eens een vriend kan zijn dan zegt hij: Ïk laat u niet gaan tenzij gij mij zegent”.  Als je ook in gevecht bent met God, dan is dit gebed van een puurheid waar geen woorden voor bestaan. Als we ophouden om God na te rekenen en accepteren hoe Hij in ons leven verborgen aanwezig is, dan kan er een andere dimensie ontstaan waar je geen naam voor hebt. Je kunt volgens het bijbelgedeelte dan vechten met God en dan winnen!!!!  Ik heb geen idee wat dat betekent en ik heb ook nog nooit iemand horen zeggen dat je met God kunt vechten en ook winnen. Maar er zit een heel vreemde uitnodigende spanning in die woorden. Blijkbaar is vechten met God goed.

Dat kan ook jouw weg met God zijn heel anders dan je had gedacht en verwacht, maar ga het gevecht aan!

Week 3.  Zoek jezelf!  En …..heb je jezelf al gevonden?

Marcus 8:34        ‘Wie mijn volgeling wil zijn, moet zichzelf verloochenen, zijn kruis op zich nemen en zo achter mij aan komen.
Mattheus 16:25 “Want ieder die zijn leven wil behouden, zal het verliezen, maar wie zijn leven verliest omwille van mij, zal het behouden”.

“Je maintiendria”( Ik zal handhaven) is de spreuk van ons nationaal wapen.

Daarmee is een tegenstelling te zien tussen onze nationale identiteit en onze geestelijke identiteit. Hoe vaak krijg je niet het advies zoek jezelf, goed zijn voor (uiterlijke)jezelf. De vraag is wat daarmee wordt bedoeld. Ben je dan niet jezelf, moet je dan anders worden, moet je aan jezelf sleutelen? We leven in onze cultuur waarin zelfbewustzijn, zelfhandhaving, zelfbepaling, zelfontplooiing, zelfverwerkelijking en zelfbehoud dominante waarden zijn en dan kan je de vraag stellen:  dus ook zelfzucht?

De vraag wordt dringend: wie zijn we, wie ben ik? Als je chronisch ziek bent of gehandicapt wordt die vraag des te indringender aan je gesteld.  Is er sprake van zonde van jezelf of je omgeving, heb je er wel alles aangedaan om het te voorkomen(gezonde leefstijl), heb je er wel alles aangedaan om herstel genezing te zoeken heb je wel genoeg geloof, vertrouw je wel op de Heer?

Als gezond mens heb je eigenlijk al je handen vol om iemand te worden laat staan als zieke. Hoe komt dat toch? Waarom moeten we “iemand” worden waarom “op zoek naar jezelf”? Is hier niet sprake van een positief geformuleerde afwijzing van wie we zijn? Waarom streven naar steeds meer waarom allemaal hollen om ons geluksproject te bereiken? Als je ziek bent dan heb je dus gefaald in je geluksproces en in je zelfverwerkelijking?

Het is duidelijk dat het evangelie ons iets anders leert. Jezelf niet vinden(zoeken) maar je-zelf verliezen. Jezus zegt eigenlijk dat je niet moet malen om jezelf, zoek het hoger doel namelijk mij na te volgen. En het rare is dan dat je jezelf gaat vinden als je ophoudt met jezelf te zoeken. Jezus zegt daar twee dingen die op twee manieren een enorme waarheid openbaart zeker voor deze tijd en onze cultuur.

De geluksparadox.

De eerste is vergelijkbaar met de geluksparadox. Hoe harder je probeert om gelukkig te zijn of te worden hoe minder het lukt. In dit geval hoe meer je jezelf zoekt hoe minder je jezelf ooit gaat vinden. Blijkbaar is het leven zo gestructureerd dat we het nodig hebben onszelf ergens in te verliezen. Geschapen voor een hoger doel dan ons privé geluksproces.

Kruis dragen?

Het tweede is dat Jezus ons een weg wijst achter hem aan. Dat betekent accepteren dat je daardoor moet lijden. Dat is geen goed nieuws voor ons westerlingen. “We zijn als de dood voor lijden”. Heel ons leven staat in het teken om lijden te voorkomen en een leuk leven te hebben. Ook christenen doen daar hard aan mee. Het gevaar is zelfs dat we het evangelie als middel gaan gebruiken voor ons eigen heil en geluk en God de grote therapeut is die ons geneest, herstelt en identiteit geeft. Als we niet uitkijken kan ons geloof ontaarden in een zoektocht om ons eigen religieus vlees te bevredigen. God wordt dan eerder een middel dan het doel van ons leven.  Zoek eerst het koninkrijk van God en al dat andere zal je bovendien geschonken worden. Misschien draaien we dat in onze tijd wel om.

Laten we ons best doen om onszelf te verliezen en achter Jezus aan te gaan, want je zult je-”zelf” toch nooit vinden

Week 2. “Een Godverlaten oord”

Psalm 22: 2        Mijn God, mijn God, waarom hebt u mij verlaten?
Mattheus 27:47 ‘Mijn God, mijn God, waarom hebt u mij verlaten?’

Als Jezus aan het kruist hangt schreeuwt hij het uit waarom God hem verlaten heeft en citeert hier David uit Psalm 22. David en Jezus hebben ervaren wat Godverlatenheid betekent.

Veel christenmystici spreken van soortgelijke ervaringen. Moeder Theresa kende een langdurige Godverlatenheid. Niet zomaar eventjes, maar jaar in jaar uit. Niet enkel de donkere nacht zoals we die van Sint-Jan van het Kruis en andere mystieken kennen.
,,In mijn ziel voel ik vreselijke pijn die met een groot verlies gepaard gaat,’’ schreef ze in 1959. ,,Ik voel dat God me niet wil, dat God God niet is, dat God niet bestaat.’’ . Hoe is dat te rijmen met een leven van radicale evangelische dienstbaarheid aan de armsten met een veeleisend gebedsleven?
We moeten eerlijk worden een dergelijke ervaringen zijn reëel. Dit is niet schijnheilig maar toont die diepe (soms wanhopige) relatie met God zonder die te ervaren, maar ze gaat door.

Zo kan het ook gaan in ons eigen leven. Je bid tot je een ons weegt en het lijkt God niet eens te interesseren: “De Hemel zwijgt”. Wie als christen altijd op  een emotioneel en spiritueel hoogtepunt  wil leven of dat als normaal beschouwd, valt of van z’n geloof af, of durft deze ervaring van Godverlatenheid  niet aan en creëert een geloof wat vooral rust op vaste voorspelbare vormen maar het hart is er dan uit.

Soms wordt gezegd dat God Jezus verlaten heeft opdat wij nooit verlaten zouden zijn. Ik denk dat dat wel klopt, maar dat betekent niet dat we bespaard blijven voor ervaringen van Godverlatenheid. Het is trouwens zoiets als unheimisch thuis zijn. Godverlatenheid is sowieso een dubbelzinnig woord. Immers je voelt je van God verlaten, maar je weet tegelijkertijd dat Hij er is. Maar Hij is zo verborgen. Je relatie lijkt meer op een Godverlaten oord dan op een schuilplaats. Paulus heeft staande op de Areopagus gezegd in Handelingen 17:27: Het was Gods bedoeling dat ze hem zouden zoeken en hem al tastend zouden kunnen vinden, aangezien hij van niemand van ons ver weg is. Daar zit ook de dubbelheid is van zoeken terwijl Hij niet ver weg is.

In tijden van Godverlatenheid kun je simpelweg maar drie dingen doen: eerlijk zijn, zoeken en vasthouden. Er is geen recept om eruit te komen hoe graag ik je ook een werkbare oplossing zou willen meegeven. Blijkbaar staat God het toe dat onze zekerheden worden afgebroken, dat onze principes niet meer werken, dat we God niet kunnen (be)grijpen.

Ik hoop dat gezonde mensen met deze meditaties meer begrip krijgen van de geestelijke worstelingen waar chronisch lijdenden door heen gaan.

Week 1. Duisternis is mijn vriend?

Psalm 88 1e regel       HEER, God, mijn redder,

laatste regel          mijn enige metgezel is de                                   duisternis.

Dit is een inktzwart gedicht; er is geen hoop, geen troost alleen de duisternis is je vriend. Als iemand je probeert te bemoedigen en iets chistelijks tegen je wil zeggen en het komt niet bij je binnen dan voel je je schuldig of raak je geïrriteerd.
“ik ben aan het eind van mijn krachten(regel 5), mijn leven nadert het dodenrijk(regel 4), mijn ogen zijn dof van ellende(regel 10), ik ben een naamloze dode(regel 6). Als je dit zegt dan heb je niet even een dipje of een zwaarmoedige bui. De schrijver is wanhopig en radeloos al vanaf zijn jeugd.Er is geen enkele hoop in deze psalm het is een en al duisternis in hem.

De hoop in deze Psalm is paradoxaal.  Het leven kan soms zo paradoxaal zijn, hartverscheurend ontluisterend, dat (chistelijke) (ant)woorden je niets meer zeggen.  Als je je herkent in die woorden dan betekent dat niet dat je gek bent of ongeestelijk, of dat het evangelie niet voor jouw is. God vond het blijkbaar de moeite waard dat dit gedicht of lied in de Bijbel staat. Hij geeft je erkenning voor je situatie en herkenning van je emoties, je hoeft dat niet weg te poetsen.  Soms moet je deze emoties in alle hevigheid op je aflaten komen met woorden zoals in deze psalm. Deze woorden geven in deze psalm uitdrukking aan iets wat niet te bevatten is. Helaas kom je dat in je leven soms tegen.
Christenen die zich altijd goed willen(moeten)voelen kunnen niets met deze psalm, maar God dus wel.